W kwietniu 2026 roku weszły w życie nowelizacje dwóch aktów prawnych regulujących realizację badań profilaktycznych medycyny pracy:

• Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej służby medycyny pracy, sposobu jej prowadzenia i przechowywania oraz wzorów stosowanych dokumentów
• Rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.

Co oznaczają wprowadzane zmiany?

Uchwalone zmiany przepisów wyraźnie wskazują kierunek digitalizacji dokumentacji medycznej z zakresu medycyny pracy.
W dłuższej perspektywie oznacza to:

• Ograniczenie papierologii,
• Bardziej efektywny, szybszy przepływ informacji pomiędzy placówką medycyny pracy, pacjentem i pracodawcą.

Poniżej szczegółowo opisujemy zachodzące zmiany dwóch powyższych aktów:

Okres przejściowy:

• 17 kwietnia 2026 rozpoczyna się półroczny okres przejściowy. To czas umożliwiający placówkom przystosowanie systemu informatycznego do wystawianie e-orzeczeń. W tym okresie możliwe jest też stosowanie obecnych wzorów orzeczeń lekarskich.
• Przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji (tj. do 17 października 2026) orzeczenia mogą być wystawiane i przekazywane zgodnie z dotychczasowymi przepisami. W praktyce placówki mogą zatem wydawać orzeczenia w w formie papierowej lub elektronicznej.
• Przez okres 3 miesięcy od dnia w życie nowelizacji (tj. do 17 lipca 2026) zalecenia lekarza medycyny pracy dla pacjenta będą wydawane wyłącznie w formie papierowej (nie będa pojawiać się w IKP).

Docelowo:

• E-orzeczenia będą podpisywane przez lekarza medycyny pracy podpisem kwalifikowanym, zaufanym, osobistym albo z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego ZUS.
• Tradycyjne pieczątki i podpisy ustawodawca zastąpił odpowiednimi oznaczeniami, ułatwiającymi elektroniczny obieg dokumentów.
• Treść e-orzeczenia pracodawca otrzyma w formie elektronicznej. Osoba badana odbierze dokument w Systemie Informacji Medycznej poprzez Internetowe Konta Pacjenta (IKP). Informacja ta będzie zawierać dodatkowo indywidualne zalecenia medyczne lekarza medycyny pracy, jeśli takowe zostaną wydane podczas badania. Będą to oczywiście informacje widoczne wyłącznie dla pacjenta w IKP, a nie będą podawane do wiadomości pracodawcy. Zmiana czysto kosmetyczna. W praktyce, często również obecnie w wyniku badania, lekarz wydaje pacjentowi indywidualne zalecenia.

WAŻNE: wzór skierowania wypełnianego przez pracodawcę pozostaje bez zmian

Zmiany w treści orzeczeń:

• Odrębne druki i szczegółowe kody (31, 33, 34, 35) dotyczące orzeczeń wydanych w związku z wystąpieniem przeciwwskazań do wykonywania pracy na danym stanowisku.
• W druku orzeczenia pojawił się zapis: „Zalecenia lekarza dla pracodawcy wynikające z warunków pracy dotyczące zapewnienia pracownikowi okularów lub szkieł kontaktowych korygujących wzrok (?) – TAK/NIE*”. Zapis ten nie zmienia nic z formalnego punktu widzenia. Ułatwia jedynie formę dopisku (do tej pory zwykle praktykowano dopisywanie powyższej adnotacji bądź stawianie stosownej pieczątki).
• Ogólne określenie „uwagi lekarza” w wersji orzeczenia dot. oceny niezdolności do dotychczasowej pracy (dot. badań okresowych lub kontrolnych) i konieczności przeniesienia pracownika na inne stanowisko pracy, zastąpiono bardziej doprecyzowanym sformułowaniem:
  „Zalecenia lekarza dla pracodawcy, jeżeli dotyczą:
  1) dostosowania określonego stanowiska pracy w celu zmniejszania ryzyka zawodowego
  2) zagrożeń dla zdrowia pracownika, występujących na określonym stanowisku pracy.”

Zmiany w rejestrze badań i karcie badania profilaktycznego:

• Zaktualizowano kartę badania profilaktycznego.
• W rejestrze wydanych orzeczeń usunięto kolumnę 5., w której jak dotąd pacjent potwierdzał własnoręcznym podpisem odbiór dokumentu.
• Wprowadzono określenie „osobistego zbadania„, sugerujące, że badania medycyny pracy nie powinny odbywać się w formie teleporady. Poprzednie brzmienie:

„W sprawach, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 4, lekarz orzeka na podstawie wyników przeprowadzonego badania lekarskiego oraz oceny zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika, występujących na stanowisku pracy.”
Aktualne brzmienie:
„W sprawach, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 4, lekarz orzeka, po uprzednim, osobistym zbadaniu osoby badanej, na podstawie wyników przeprowadzonego badania lekarskiego oraz zleconych dodatkowych specjalistycznych badań konsultacyjnych lub badań dodatkowych, o których mowa w § 2 ust. 2, a także na podstawie oceny zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika, występujących na stanowisku pracy.”

Ponadto, dodano do listy instytucji odwoławczych podmiotu leczniczego utworzonego i nadzorowanego przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu i Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, jeżeli odwołanie dotyczy funkcjonariusza tych służb.

Reasumując:

• Wprowadzone zmiany nie wymagają od pracodawców zmiany w sposobie realizacji obowiązków pracodawcy w zakresie organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami.
• Druk skierowania i sposób wypełniania dokumentu nie ulegają zmianie (więcej tutaj).
• W mocy pozostaje obowiązek realizacji badań wyłącznie za pośrednictwem placówki, z którą pracodawca ma podpisaną umowę na okres minimum roku (więcej tutaj).
• O wprowadzaniu zmian dotyczących sposobu przekazania e-orzeczeń, będziemy Państwa informować na bieżąco.
• Uchwalone zmiany są ważnym krokiem w kierunku digitalizacji, która zapewne usprawni proces przekazywania, spójności i dostępności dokumentacji medycznej.

Autor: Małgorzata Sulestrowska, główny specjalista ds. bhp w Promeda Sp. z o.o.
Konsultacja: lek. med. pracy Elżbieta Jasińska, kierownik NZOZ Promeda.
Śledźcie naszego bloga (również na Facebooku i Linkedin, gdzie poruszamy istotne kwestie związane z medycyną pracy i BHP.
Oczywiście, daj nam znać jeśli masz temat, który powinniśmy Twoim zdaniem bliżej omówić.